همنوازي سازها در كنار هم
سه شنبه ۱۵ دی ۱۳۸۸ ساعت ۱۴:۳۹
برچسب ها : موسیقی
از سالها پيش زماني كه موسيقي الكترونيك و استفاده از صداهاي سمپل به موسيقي ايراني راه يافت، بسياري از آهنگسازان ايراني گمان كردند كه ساخت و تنظيم آهنگ با استفاده از اين قبيل فناوريها آسانتر ميشود.
از سوي ديگر نوازندگان موسيقي نيز اين فناوري را رقيب خود فرض كردند و در هر فرصتي سعي ميكردند اهميت و نقش آنها را كمرنگ جلوه دهند.
در نهايت مدتي طولاني اين كش و قوس بين آهنگسازان و نوازندگان ادامه داشت و هنوز هم ادامه دارد. واقعيت اين است كه نه آهنگسازان بينياز از نوازندگان هستند و نه نوازندگان ميتوانند به راحتي نقش فناوري پيشرفته را در موسيقي ناديده بگيرند. به همين دليل است كه تا به حال چندين كار خوب در موسيقي توسط آهنگسازان مختلف شنيدهايم كه در فضاي موسيقي الكترونيك و با صداهاي سمپل ساخته شدهاند.
در مقابل قطعات بسيار ضعيفي نيز شنيدهايم كه همه بخشهاي آن توسط نوازندگان واقعي نواخته شدهاند اما بيتجربگي و عدمتوانايي نوازندگان آنها باعث شده كه حاصل كار حتي به اندازه صداهاي سمپل هم درخور توجه نباشد.چنين اتفاقي بهويژه در موسيقي سريالهاي تلويزيوني بسيار ديده ميشود، در حالي كه با شنيدن قطعه تيتراژ يا موسيقي متن سريال، اينگونه بهنظر ميرسد كه صداي هيچكدام از سازها واقعي نيست ودر تيتراژ پاياني نام كساني را بهعنوان نوازنده ميبينيم كه پيش از آن آثار بهتري را از آنها شنيدهايم.
به هر حال سالهاست كه تب استفاده از شعر و تصنيف در تيتراژ سريالهاي تلويزيوني بالا رفته و هنوز فروكش نكردهاست. بهعنوان نمونه ميتوان به تيتراژ يكي از سريالهاي در حال پخش به نام «به كجا چنين شتابان» اشاره كرد. موسيقي تيتراژ اين سريال بسيار شلوغ و در هم است كه تا حدودي نشاندهنده داستان سريال و شخصيتهاي متعدد آن است.
شايد از اين نظر بتوان موسيقي را هماهنگ با سريال دانست اما بد نيست گاه از يكسو به گوش مخاطب نيز اندكي فكر كرد و از سوي ديگر به موسيقي نيز احترام گذاشت. نكته جالب در موسيقي اين سريال حضور عليرضا افتخاري بهعنوان خواننده تيتراژ است كه مخاطب عادي را به شنيدن موسيقي سريال ترغيب ميكند. اما نبايد از اين نكته غافل شد كه حضور يك خواننده مشهور الزاما به معناي تأييد موسيقي كل مجموعه نيست حتي ممكن است توقع مخاطبان نيز از كل موسيقي بيشتر شود.
به هر حال موسيقي پر سر و صداي سريال به كجا چنين شتابان نخستين اشتباه عليرضا افتخاري نيست و چند وقت است كه در ساير سريالهاي تلويزيوني تكرار ميشود و اين يكي از تأسفهاي اهالي موسيقي در اين روزهاست كه چرا افتخاري كه هنوز او را استاد افتخاري مينامند تصينفهاي بيمايه تيتراژ سريالهاي تلويزيوني را ميخواند.
در مقابل هنوز هستند آهنگسازان گمنامي كه با بهرهگيري از خلاقيت خود ميتوانند نوازندگان توانا و نامآشنا را دعوت به همكاري كرده و اثري متفاوت را به گوش مخاطبان برسانند. يكي از اين آهنگسازان حسين كاج است كه موسيقي سريال بانو حاصل كار اوست.
حدود 10سال پيش، زماني كه سريال شب دهم در ايام محرم پخش ميشد، موسيقي آنكه حاصل كار فردين خلعتبري، افشين يداللهي و عليرضا قرباني بود، چنان به دل مردم نشست كه هنوز هيچكدام از سريالهاي مناسبتي نتوانسته است جاي آن را بگيرد. با اين حال بهنظر ميرسد كه موسيقي سريال بانو فقط يك تصنيف كم دارد تا در ذهن مردم جاي بگيرد.
داستان سريال درباره زني بهنام بانو است كه پس از 20سال به شهري وارد ميشود كه پيش از آن در اين شهر به او ستم شده است. اكنون او جهت اعاده و گرفتن انتقام به شهر خود بازگشته است. در اين سريال، ماجراي كشف حجاب و جريان ممنوعيت مجالس مذهبي در دوران رضاخان مورد بررسي قرار گرفته و در حقيقت بخشي از تاريخ معاصر ايران در فضاي داستاني ساده روايت ميشود.
حسين كاج موسيقي سريال را در دستگاه شور و آوازهاي مربوط به آن نوشته و براي اجراي آن از توانايي نوازندگاني چون ارژنگ سيفيزاده، پاشا هنجني، كريم باقري، شروين مهاجر، ميثم مروستي، علي جعفري پويان و جواد حسنزاده بهره گرفتهاست.
يكي از ويژگيهاي موسيقي تيتراژ سريال استفاده از موسيقي اركسترالي است كه نه ميتوان آن را پرحجم خواند و نه كم حجم. در حقيقت آهنگساز با تعداد محدودي از سازها، قطعهاي را ارائه ميدهد كه يك سر و گردن بالاتر از موسيقي سريالهاي تلويزيوني مشابه ميايستد. او موسيقي اركستري سريال را با ريتمهاي دو ضربي و چهار ضربي نوشته و در جايجاي موسيقي متن از تكنوازي همه سازهايي كه در تيتراژ به كار برده، كمك گرفتهاست. وي همچنين در بخشهايي از متن سريال، از موسيقي تيتراژ با تغيير در قسمت پاياني استفاده كرده است.
نكتهاي كه توجه را بيشتر جلب ميكند استفاده از تكنوازي ني در برخي صحنههاست كه اين انتخاب در نوع خود عالي است چون متأسفانه سالهاست كه حتي در اركسترهاي كاملا ايراني نيز كمتر كسي از ني استفاده ميكند. همچنين تكنوازي ويولنسل نيز در اين سريال با توجه به عدماستفاده از اين ساز در موسيقي ساير سريالها، بسيار عجيب اما خوب است؛ بهعنوان نمونه در يكي از صحنههاي سريال كه به تنهايي شخصيتي كه سياوش تهمورث آن را بازي ميكند، از تكنوازي ويولنسل استفاده شدهاست.
انتخاب اين ساز توسط آهنگساز براي اين صحنه شناخت او از موسيقي را نشان ميدهد چراكه صداي زمخت ويولنسل با شخصيت داستان بسيار هماهنگ است.تكنوازيهاي سهتار و كمانچه نيز به همان خوبي موسيقي ساير بخشهاي سريال است كه با توجه به گروه حرفهاي نوازندگان طبيعي بهنظر ميرسد.
منبع : همشهری آنلاین - نگار پدرام
